Lßttu ekki plata ■ig!

═ bŠklingnum Lßttu ekki plata mß me­al annars finna upplřsingar um: Rß­ningarsamninga ßkvŠ­i kjarasamninga gera rß­ fyrir a­ allir starfsmenn fßi kj÷r

Lßttu ekki plata ■ig!

Í bæklingnum Láttu ekki plata má meðal annars finna upplýsingar um:

  • Ráðningarsamninga
    • ákvæði kjarasamninga gera ráð fyrir að allir starfsmenn fái kjör sín staðfest skriflega. Þar þarf að koma fram ráðningartími og eftir hvaða kjarasamningi kaup og kjör eiga að fara.
    • Mikið öryggi felst í því að hafa undir höndum skriflega staðfestingu ráðningar. Ef upp kemur ágreiningur getur ráðningarsamningur skipt öllu máli.
    • Á skrifstofu stéttarfélags þín er hægt að fá frekari upplýsingar um gerð skriflegra ráðningarsamninga og sérstök eyðublöð til að gera slíka samninga.
     
  • Að sækja um vinnu
    • Þegar sótt er um vinnu er rétt að gera sér grein fyrir því að þú ery í raun að selja vöru. Vinnan er vara sem atvinnurekandi kaupir. Mundu að enginn vill kaupa gallaða vöru.
    • Að spyrja um kaup og kjör, réttindi og skyldur:
      • Þú átt að vita á hvaða verði þú sleur vinnuna þína.
      • Þú verður líka að vita hvaða störfum þú átt að sinna.
      • Þú verður að veita hverjar skyldur þínar eru.
     
  • Kjarasamninga
    • Á vinnumarkaði eru í gildi ýmis lög og reglur sem eiga að auðvelda samskipti rétt eins og í umferðinni. Virðing og tilitssemi skipta máli á báðum stöðum. Þar má finna ákvæði um réttindi og skyldur launafólks.
    • Kjarasamningar tryggja lágmarksréttindi. Þú getur samið um meiri rétt en getið er um í samningum. Kjarasamningar geta verið misjafnir.
    • Ef þú ert í vafa um réttindi þín skaltu ekki hika við að leita eftir upplýsingum.
     
  • Stéttarfélagið þitt
    • Veist þú í hvaða stéttarfélagi þú ert? Það er mikilvægt að vita hvaða stéttarfélag sér um hagsmunamál þín. Ef þú veist ekki í hvaða stéttarfélagi þú ert, ekki hika við að spyrja til hvaða verkalýðsfélags þú greiðir. Það tryggir hagsmuni þína.
     
  • Verktakavinnu
    • Því miður eru verktakasamningar að verða æ algengari form vinnu. Hafa ber í huga að verktakar njóta ekki þeirrar verndar sem lög og kjarasamningar tryggja launafólki. Verktakar fá ekki laun þegar þeir fara í sumarfrí, ekki heldur þegar þeir eru veikir eða slasast. Þeir þirfa sjálfir að borga ýmislegt annað sem atvinnurekendur greiða, t.d. tryggingar, opinber gjöld og í lífeyrissjóð.
    • Laun verktaka þurfa að vera um 40 til 70% hærri en launafólks til þess að verktakar hafi sambærileg réttindi og laun.
    • Varastu verktakasamninga. Þeir eru í flestum tilvikum óhagstæðir launafólki.

  • Launaseðla
    • Öllum launagreiðslum skal fylgja launaseðill. Við hvetjum þig til að skoða hann vel og ef þú telur að launaseðill þinn sé ekki réttur eða þú skilur hann ekki, hafðu þá samband við trúnaðarmenn eða stéttarfélag. Geymdu launaseðilinn.
    • Þetta á að koma fram á launaseðli:
      • Nafn launamanns og kennitala
      • Nafn launagreiðanda og kennitala
      • Launatímabil
      • Taxti (dagvinna, yfirvinna, bónus)
      • Fjöldi vinnustunda
      • Orlof
      • Lífeyrissjóður
      • Viðbótarlífeyrissjóður
      • Opinber gjöld
      • Persónuafsláttur
      • Félagsgjöld
      • Samtals laun
      • Samtals frádráttur
      • Útborguð laun
     
  • Jafnaðarkaup
    • "Jafnaðarkaup" er ekki til í kjarasamningum. Dæmi er um að atvinnurekandi hafi samið við starfsmenn um greiðslu jafnaðarkaups. Ef þér er sagt að það sé viðtekin venja hjá fyrirtækinu að greiða fólki jafnaðarkaup þá skalt þú fá forsendur útreikninga og kanna þá vel.
    • Reynsla okkar hjá verkalýðshreyfingunni er sú að forsendur útreikninga eru oft rangar. Þannig að það er vel þekkt að ungu fólki er boðið jafnaðarkaup og síðan vinnur viðkomandi eunungis um kvöld og helgar. Þá tapar launamaður á jafnaðarkaupi.