Fræðslu- og tengsladagar ASÍ-UNG
Fræðslu- og tengsladagar ASÍ-UNG voru haldnir á Hótel Vesturland í Borgarnesi dagana 19. og 20. mars sl. Markmið daganna er að skapa vettvang fyrir ungt fólk á vinnumarkaði að hittast, mynda tengsl og ræða helstu áskoranir í samfélaginu og á vinnumarkaðinum. Unnið er að því að móta hugmyndir og leggja grunn að áfram haldandi vinnu. Á þessum viðburði var áhersla lögð á opna umræðu, hópavinnu og virka þátttöku þar sem gefið var tækifæri til þess að horfa til fortíðar, fara yfir stöðuna eins og hún er í dag og hugsa til framtíðar.
Félagið á tvo stjórnarmenn í ASÍ-UNG, þau Elsu Hrönn Gray Auðunsdóttur og Valdimar Friðjón Jónsson, og mættu þau á viðburðinn fyrir hönd félagsins.
Elsa Hrönn setti saman smá pistill um fræðsludagana sem má lesa hér fyrir neðan.
Fræðslu- og tengsladagar ASÍ-UNG voru haldnir á Hótel Vesturland í Borgarnesi dagana 19. - 20. mars. Markmið daganna er að skapa vettvang fyrir ungt fólk á vinnumarkaði að hittast, mynda tengsl og ræða helstu áskoranir í samfélaginu og á vinnumarkaðinum. Unnið er að því að móta hugmyndir og leggja grunn að áfram haldandi vinnu. Á þessum viðburði var áhersla lögð á opna umræðu, hópavinnu og virka þátttöku þar sem gefið var tækifæri til þess að horfa til fortíðar, fara yfir stöðuna eins og hún er í dag og hugsa til framtíðar.
Fyrri dagurinn byrjaði á góðum og fróðlegum fyrirlestri frá Þorleifi Friðrikssyni um fortíð verkalýðshreyfingarinnar og hvernig hún mótaðist á Íslandi. Í kjölfarið af því kom Steinunn Bragadóttir, hagfræðingur ASÍ, og var með kynningu og umræður um fortíð og framtíð í kjarabaráttunni. Umræðurnar snéru mikið að áhrifum gervigreindar á vinnumarkaðinn og hvernig hann muni breytast, húsnæðismál, menntakerfið, stöðu ungs fólks og fjölskyldu- og velferðarmál. Umræður áttu sér stað í minni hópum en það var samt sem áður skýr rauður þráður í gegnum umræðurnar. Í umræðum um tæknibreytingar og gervigreind kom helst í ljós óvissa um störf, skort á mannlegum samskiptum og rætt var hættuna á því að þjónusta verði ópersónuleg en einnig var rædd sú ógn að persónuupplýsingar gætu verið notaðar á óábyrgan hátt. Bent var á umsóknarferli starfa og hættuna á því að tæknin væri notuð án eftirlits eða skilning. Á móti getur tæknin verið hjálpleg og búið til tækifæri með til dæmis aukinni skilvirkni, betri nýtingu á tíma eða möguleikanum ti þess að styðja við störf. Niðurstaðan úr þessari umræðu var því sú að gervigreindin ætti fyrst og fremst að vera tól sem hægt væri að nota til þess að styðja undir og auðvelda ákveðin störf en ekki koma í stað þeirra, og að mikilvægt sé að móta skýra stefnu um notkun hennar.
Á degi tvö ræddum við fyrirhugaða ungmennastefnu sem verið er að vinna að hjá mennta- og barnamálaráðuneytinu. Stefnan mun ná utan um málefni stjórnvalda sem viðkoma ungmennum á aldrinum 13-30 ára. Þetta er aldursbil þar sem að ungmenni fá aukið sjálfstæði og mótast úr því að vera börn yfir í fullorðna einstaklinga. Ungmennastefnan er hugsuð til þess að varpa ljósi á stöðu ungmenna í landinu og setja grunn að stefnu stjórnvalda og tryggja þátttöku ungmenna í stefnumótuninni.
Við skiptum okkur í hópa og ræddum meðal annars menntakerfið, húsnæðismál, tómstunda- og félagsstarf og heilbrigðiskerfið.
Húsnæðismál eru alltaf áberandi í umræðunni innan verkalýðshreyfingarinnar. Sérstaklega hjá ungu fólki. Í umræðum um húsnæðisfram var talað um þann vítahring sem há leiga getur haft í för með sér. Há leiga kemur í veg fyrir að hægt sé að leggja fyrir til þess að safna upp fyrir eigin húsnæði og gerir það því erfitt fyrir fólk að komast inn á fasteignamarkaðinn. Einnig endurspegla greiðslumöt bankana ekki raunverulega greiðslubyrgði leigenda, einstaklingur getur verið að greiða hátt í 300.000 kr. í leigu en kemst ekki í gegnum greiðslumat fyrir afborganir upp á 250.000 kr. Hugmyndir sem komu fram í umræðunum voru meðal annars að leigugreiðslur yrðu teknar inn í greiðslumat og auka reglur á leigumarkaði, til dæmis með því að setja leiguþak.
Skattar og staða ungs fólks var einnig mikið í umræðunni, við ræddum hvernig mætti létta byrðar fólks á fyrstu árunum á vinnumarkaði. Upp kom sú hugmynd að hafa sérstakt skattaþrep fyrir ungtfólk eða fólk í fæðingarorlofi til þess að auka kaupmátt launa.
Menntamál voru eitt af aðal umræðunum en margir telja menntakerfið ekki undirbúa ungt fólk nægilega vel áður en þau koma út á vinnumarkaðinn. Upp komu hugmyndir um að setja ætti vinnurétt sem skildufag á unglingastigi í grunnskóla, þar myndu krakkar fá tækifæri til þess að læra um réttindi og skyldur á vinnumarkaði, fá upplýsingar um það hvert þau geta leitað ef upp koma ágreiningar eða einhverskonar málefni sem þau eru óviss um, þau yrðu undirbúin og betur í stakk búin til þess að takast á við krefjandi aðstæður vinnumarkaðarins. Bæta þarf hagnýta menntun og styrkja starfsnám. Einnig kom upp umræða um það hvað nemendur ættu oft erfitt með að velja og hvort að þrengja mætti einhverjar námsleiðir fyrr í skólagöngunni til þess að auka ákvarðanatöku.
Fjölskyldu- og velferðarmál eru alltaf í umræðunni og þá sérstaklega hjá unga fólkinu. Ræddar voru áskoranir tengdar barneignum og uppeldi barna, skortur á leikskólaplássum og bilið sem myndast á milli fæðingarorlofs og leikskóla. Einnig var rætt fjárhagslegt álag og það tekjutap sem foreldrar verða fyrir í fæðingarorlofi ásamt þeim aukna kostnaði sem leggst á við það að eignast barn. Einnig var ræddur réttur feðra til þess að fylgja barnshafandi konum sínum í skoðanir og mæðravernd, en þetta er viðkvæmur tími fyrir marga verðandi foreldra og er mikilvægt að fá stuðning, það var því rætt hvort að feður gætu átt sama rétt og mæður til þess að fá frí úr vinnu til þess að mæta í þessar skoðanir.
Kostnaður við tómstundir barna er að ýta undir ójafnrétti á meðal barna. Margar fjölskyldur ráða ekki við kostnaðinn og því ættu tómstundir barna að vera hluti af velferðarkerfinu en ekki einkamál.
Til þess að taka þetta aðeins saman þá lituðust umræður beggja daganna af þörfinni fyrir aukna fræðslu um réttindi á vinnumarkaði, meira gagnsæi hjá skattinum og öðrum stofnunum og auknum stuðning við ungmenni sem eru að stíga sín fyrstu skref á vinnumarkaði, húsnæðismarkaði og í barneignum. Þessi tími er oft sá dýrasti á lífsleiðinni og er því mikilvægt að gera fólki kleift að fóta sig í lífinu án þess að þeim sé stjórnað af fjárhagsáhyggjum. Það er mikilvægt að ungt fólk fái markvissa fræðslu áður en fyrstu skrefin á vinnumarkaðinum eru tekin og er þessi fræðsla lykilatriði í því að allir standi jafnir á vinnumarkaði.
Þegar við horfum til fortíðar, lítum yfir stöðuna í dag og hugsum til framtíðar kemur í ljós að þrátt fyrir miklar samfélagsbreytingar þá hafa mörg grunnviðfangsefnin haldist óbreytt í gegnum tíðina. Fræðslu- og tengsladagarnir sköpuðu mikilvægan vettvang fyrir umræður og stefnumótun sem mun nýtast í áfamhaldandi vinnu.
Nokkrar myndir frá fræðslu- og tengsladögunum má finna á Facebook síðu ASÍ-UNG